Iratiko oihaneko mapa berria, udazkeneko laguna

IratiOriolConesa

Iratiko  Etxeak udazkenean. Argazkia: Oriol Conesa / Nafarroako Gobernua. 

Sua argitaletxeak Iratiko oihaneko mapa berria plazaratu du 1:25.000 eskalan. Aribetik Orhiraino eta Urkulu eta Ortzantzurietatik Arthanolatzeraino, Garazi, Zuberoa, Aezkoa eta Zaraitzuko Irati osoa kartografia ederrean bilduta dakar lan honek. Noiz eta Iratiko basoa kolorez janzten zaigun aroan bertan.

Laster hasiko dira pagoak gorritzen, haritzak horizten eta orbelak airez aire. Orduan agertuko zaigu begien aurrean Iratirik sorginduena, magia dariola. Udazkenarekin batera milaka lagun hurreratzen da kolore festa horren usainean. Iratiko oihanaren mapa berriarekin guk aukeratuko ditugu lekurik egokienak, batzuetan ohiko parajeetatik ibiltzeko (Irabiako urtegia, Iratisoro, Iratiko etxeak, Abodiko bizkarra, Orbaizetako fabrika…) eta beste batzuetan Gorka Lopezek mapari atxikitako liburuxkan proposatu dizkigun ibilbide ederretan barrena lasai-lasai galtzeko (Arritzilar eta Itolatzeko malkarrak, Iratiko sorburua…).

Mapa Miguel Angulok egin du eta 970 x 675 milimetroko zabalera dauka. Liburuxkan Gorka Lopezek 15 txango proposatu dizkie irakurleei, hala paseoan ibiltzeko nola inguruetako tontorretara (Berrendi, Urkulu, Okabe, Orhi, Errozate…) igotzeko.

iratikomapa

Sarrioak itzuli dira Iratiko ipar isurialdera

paulhermansGemse01

Sarrioak mendi garaietako haitzetan. Argazkia: CC BY Paul Hermans. 

Otsailean zazpi sarrio askatu zituzten Harsüdürrako mendietan, Iratiko Oihanaren ipar ekialdean, Zuberoa eta Nafarroa Behereko lurretan. Pirinioetako Parke Nazionaletik ekarri zituzten eta handik helduko dira beste batzuk ere, aurten hogei sarrio inguru horretan jare utzi arte. Helburua da inguru horretan sarrio multzo egonkorra sortzea, biodibertsitatea aberasteko, turistek gertutik ikusi ahal izatea eta, aurrerago, 70 aletik gora dagoenean, ehiza kontrolatua egitea.

Sarrioak PirinioetakoParke Nazionaleko Biarnoko ibarretatik datoz, zehazki esanda, Aspe eta Ossau ibarretatik, eta Altzai, Lakarri eta Mendibe udalerrietako eremuetan askatu dituzte, Nafarroa Beherea eta Zuberoa artean. Operazioa ehiztarien federazioak gauzatu du, Leader Pays Basque programaren finantzazioaz. Otsailean har bi eta bost eme askatu zituzten. Lepokoa eta GPS seinalea emititzen duen gailu bana jarri zieten.

Pirinioetan sarrioaren (rupicabra pyrenaica) mendebaldeko muga Belaguako goialdeetako haitzetan dago (Nafarroa). Espezie ezaugarri hori 1960ko hamarkadaren amaieran desagertu zen Zuberoa eta Nafarroa Behereko mendietatik, ehizaren ondorioz.

Los sarrios vuelven a la vertiente norte de Irati

paulhermansGemse01

Sarrios en un peñascal de alta montaña. Fotografía: CC BY Paul Hermans.

Siete sarrios procedentes del Parque Nacional de los Pirineos fueron reintroducidos en febrero en los alrededores del macizo de Harsüdürra (Escaliers), en el extremo noreste de la selva de Irati, en territorio de Zuberoa y Nafarroa Beherea. La operación, que contempla trasladar un total de veinte ejemplares este año, busca crear una población estable en esa zona que refuerce la biodiversidad, permita su observación turística y, en el futuro, haga viables prácticas cinegéticas limitadas.

Los sarrios proceden de zonas bearnesas encuadradas dentro del Parque Nacional de los Pirineos, en concreto de los valles de Aspe y Ossau, y se han soltado en los términos municipales de Altzai, Lakarri y Mendibe, en Zuberoa y Nafarroa Beherea. La operación ha corrido a cargo de la federación de cazadores y ha contado con financiación del programa Leader Pays Basque. En febrero se liberaron dos machos y cinco hembras que fueron equipados con un collar y un emisor de señal de GPS, para su posterior seguimiento.

En la actualidad el límite occidental pirenaico del sarrio o rebeco (rupicabra rupicabra) se halla en los riscos de altura de la zona de Belagua (Nafarroa). Esta especie emblemática del Pirineo desapareció de las montañas de Zuberoa y Nafarroa Beherea a finales de los años 60 víctima de la presión cinegética.