“Rutas montañeras a cuevas”, el encanto de la Euskal Herria subterránea

Desde la Prehistoria, algunas zonas del subsuelo de la actual Euskal Herria han despertado el interés de quienes han habitado estas tierras. Refugio, vivienda, santuario, escondite, almacén, pasadizo, muladar, patíbulo, mina, establo… el mundo subterráneo de gran parte del país ha sido frecuentado durante siglos. Hoy, más que nunca, exploramos las entrañas de la tierra, en busca de lo desconocido. Este libro, Rutas montañeras a cuevas, nos propone veinte rutas montañeras a otras tantas cavidades que podemos visitar. Una forma perfecta de disfrutar de la naturaleza del país y conocer algunos de sus secretos más espectaculares.

Nos esperan espectáculos naturales grandiosos como la increíble sala de La Verna (Zuberoa) o las estalactitas excéntricas de Pozalagua (Bizkaia), el lago subterráneo de Sarastarri (Gipuzkoa) o la mítica Sorginen Lezea de Zugarramurdi (Nafarroa). No menos bellos son el refugio de Harpea, ojos como Aitzulo y Portupekoleze o la remota cueva de Supelegor. Se suman a la lista de propuestas joyas de nuestro arte rupestre (Santimamiñe, Ekain, Izturitze), cuevas habitadas hace mil años (Lañu) y hace cincuenta (Arguedas), increíbles iglesias rupestres como Nuestra Señora de la Peña (Faidu) y explotaciones mineras como Urallaga.

El autor, Javi Pascual Otalora, propone rutas montañeras de gran belleza para alcanzar cada uno de estos lugares, de manera que disfrutaremos de entornos naturales espectaculares antes de adentrarnos en las entrañas de la tierra. Una forma de diferente de conocer nuestro país.

Para quien quiera echar un vistazo al libro, bajo estas líneas dejamos una pequeña muestra. Ondo ibili!

“Rutas montañeras a cuevas”, lurpeko Euskal Herria argitara

Prehistoriatik hona, Euskal Herriko lurpeko eremu batzuek bertoko bizilagunen jakin-mina piztu dute. Aterpe, etxebizitza, leku sakratu, gordeleku, biltegi, pasabide, sastegi, urkamendi, meatze, korta… zazpi erabilera eman izan zaizkie haitzulo eta harpeei. Gaur egun, egundo ez bezala, lurpeko erraietan bila gabiltza, ezagutzen ez dugun mundu horren gainean gehiago jakin nahian. Liburu honek, Rutas montañeras a cuevas, hogei mendi-ibilbide bildu ditu beste horrenbeste haitzulotara heldu eta lurpeko abentura bizitzeko asmoz. Horrela gure herriko naturaz gozatu ez ezik, lurpeko sekretu ikusgarriak bertatik bertara ikusiko ditugu.

Izan ere, zain ditugu naturaren ikuskizun sinesgaitzak, Zuberoako La Verna areto ikaragarria, Pozalaguako estalaktita bitxiak (Bizkaia), Sarastarriko lurpeko lakua (Gipuzkoa) edo Zugarramurdiko Sorginen Leze mitikoa (Nafarroa). Ederrak dira, halaber, artzain giroko Harpea, Aitzulo edo Portupekolezeko arkuak edo Supelegorreko haitzulo urruna. Ezin bazter utzi, jakina, prehistoriako artearen harribitxiak (Santimamiñe, Ekain, Izturitze), duela mila urte (Lañu) eta duela berrogeita hamar urte (Arguedas) jendea bizi zen kobazuloak, Haitzeko Amaren eliza harkaitzari atxikia (Faidu) edo Urallagako meatzea.

Egileak, Javi Pascual Otalorak, mendi-ibilbide ederrak bilatu ditu leku horietara guztietara heltzeko. Horrela, natura eremu zoragarrietan barrena ibiliko gara lurpeko misterioen bila murgildu aurretik. Gure herria ezagutzen jarraitzeko beste modu bat, liluragarria eta kitzikagarria.

Liburua zertan den jakin nahi duenak, lerroon azpian dauka lagin bat eskuragarri. Ondo ibili!

Harrera beroa “Euskal Herriko mugak oinez” liburuari

Hilabetea da Euskal Herriko mugak oinez liburua plazaratu zela. Goierriko Mendizale Beteranoek proposamen ausarta luzatu diote euskal mendizalegoari, gure herria goitik behera eta ezker-eskuin ibiltzeko, ezagutzeko, maitatzeko. Orotara, 66 etapa, zazpi herrialdeetako perimetrotik. Eta erantzuna bikaina izan da, oihartzun handia lortu baitu hedabideetan. Interesa badago.

Hauek dira orain arte argitaratu diren elkarrizketa eta idazkietako batzuk:

Berria: https://www.berria.eus/bizigiro/mendi-ibilbideei-esker-bizimodua-hobetu-zait_2160143_102.html

Diario Vasco: https://www.diariovasco.com/tolosa-goierri/ordizia/vuelta-euskal-herria-etapas-20260604200302-nt.html

Noticias de Gipuzkoa: https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/sociedad/2026/06/03/euskal-herriko-txokoak-eta-mugak-11150900.html

https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/sociedad/2026/06/03/principio-teniamos-intencion-dar-vuelta-11150325.html

Euskadi Irratia (Faktoria): https://guau.eus/m/faktoria-2-euskal-herriko-mugak-oinez-liburua-gordeleku-argazki-erakusketa

Naiz Irratia (Bigarren Kafea): https://irratia.naiz.eus/en/info_irratia/20260619/euskal-herriko-bazterrak-oinez-ezagutzeko-gonbita

ETB (Biba Zuek): https://etbon.eus/m/biba-zuek-185-17434686 (24. minututik aurrera)

Goierri Telebista: https://gitb.eus/ordizia/1780569734349-goierriko-mendizale-betenaroen-elkarteak-euskal-herriko-mugen-zehar-egindako-ibilaldiak-liburuan-jaso-ditu

Eta Elkar aldizkaria (84. zenbakia):