“Excursiones a castros”, historia isileko tontorrak

EH23 CASTROS_MTDOazalIraganaldiak agerian ikusten den baino aztarna sakoanagoa laga du gure paisaian. Egia da gaur egungo produkzio sistemak inposatu digun lur azalaren okupazioak erabateko aldaketa eragin duela, askotan atzera bueltarik gabe. Baina oraindik bada, esate baterako, gure mendietako lehenengo bizilagunen lorratz ugari. Horietako batzuen berezitasuna da tontorretan daudela, goiengo erpinean irmo atxikita. Beharbada aztarna horien gainetik igaro gara, tipi-tapa, mendi buelta eginez, eta ohartu ere ez gara egin. Prehistoriako kastroak dira horiek, antzinako irun edo gaztelu-zaharrak, Burdin Aroan eraikitako herri harresituak. Eurak dira, hain zuzen, Santiago Yanizen “Excursiones a castros, fortificaciones y recintos de guerra” liburu berriko protagonistak.

Orotara 40 txango atondu dizkigu Yanizek, Euskal Herri osoan zehar banatutako 40 mendira. Ibilbide gehienetan mendi tontorrean daukagu zain duela 2.500 urte baino gehiago eraikitako eremu gotorra, Beste kasu batzuetan harresiak berriagoak dira, baina beti mendi, hegi eta muino estrategikoetan altxatuta.

Txango bakoitzak ibibidearen deskribapena, mapa, datu praktikoak eta historiari dagozkion jakingarriak bildu ditu. Gainera, Santiago Yanizen argazkiek, gotorlekuen gaineko informazioa ez ezik, sekula ikusi gabeko ikuspegiak eskaintzen dizkigute, euretarik asko dronen bidez eginda daude eta.

Laburbilduz, Euskal Herria saileko liburu berri honek plazer bikoitza dakarkigu: etxean lasai-lasai irakurri lehenengo eta kultura eta natura uztartuz mendira jo gero. Ondo ibili!

This slideshow requires JavaScript.

“Rutas botánicas por parajes de ensueño”, ametsetako ibilbideak

EH 22 RUTAS BOTÁNICASonline

“Hogeita hamaika ibilbide botaniko, hogeita hamaika bidezidor lasai asko egiteko, loreen ikuskizunari erreparatzeko beste asmorik ez dugula. Esku artean daukazuna ez da gidaliburu botanikoa, ezta mendi gidaliburua ere, baina arlo bietatik edanez nahaste kitzikagarria osatu du”. Horrela aurkeztu du egileak, Jon Benito biologo eta argazkilariak, Euskal Herria bildumako liburu berria, “Rutas botánicas por parajes de ensueño”.

Proposamen bakoitzak xehetasun handiz deskribatzen du ibilbidearen nondik norakoak, beti ere natur eremu zoragarrietan barrena, eta osagarri gisa inguru horretako sei loreren fitxa dakar. Horrela, egileak Inglares ibaiko azafraiak ezagutzera eramango gaitu, Lamioxin aldeko haginak aurkeztuko dizkigu, Gorbeiako landare haragijaleak, Lokizko sakanetako estrepa eta ipuruak eta Iturraran (Pagoeta) edo Villa Arnaga (Kanbo) bezalako lorategi harrigarriak ahaztu gabe.

RutasBotanicas003

Egilea, Jon Benito, Euskal Herria Liburuak bilduman lehenengoz agertu da liburu propio batekin baina bildumako lehenengo aleko, “Ama Lurra”, egileetako bat izan zen. Horrez gain, sarritan kolaboratu du Sua Edizioak-ekin. Besteak beste, natura hizpide hartu dituzten artikulu ugari argitaratu ditu Euskal Herria, Nora eta El Mundo de los Pirineos aldizkarietan.

Hogeita hamaika ideia, beraz, Euskal Herria goitik behera ibiltzeko, lehenago egondako lekuekin gozatzeko eta inoiz egon gabekoekin harritzeko, alegia, gure herria sakonago ezagutzeko.

This slideshow requires JavaScript.

“Rutas por calzadas”, bide zahar zoragarri horiek

EH21_calzadasazalalbotikGure herria alderdi guztietatik begiratuta agertzeko eta, bereziki, gutxien ezagutzen ditugun ondare atalak agerian jartzeko borondateari eusten, Euskal Herria Liburuak bildumako maiatzeko aleak txango eta mendi-igoera sorta berritzailea dakar aldean. Liburua “Rutas por calzadas y caminos históricos” da, Santi Yaniz adituak eginda, eta oraindik ere, zatika izan arren, badiren bide zahar eta galtzadak jarri ditu protagonista.

Liburuan 28 galtzada bildu ditu egileak Bizkaia, Gipuzkoa, Nafarroa, Lapurdi eta Araban. Erromatar arokoak batzuk, Erdi Arokoak besteak, Aro Modernokoak berrienak. Horietan barrena 30etik gora ibilbide proposatu ditu Yanizek, kasu batzuetan galtzada beraren zati desberdinak ezagutu ahal izateko.

Horrela, behialako bideetatik igoko ditugu mendiak, harlauza higatuak zapalduz zeharkatuko ditugu haitzarteak eta zabaletatik tipi-tapa ibiliko gara. Edertasun handiko eta kultur balio ikaragarriko parajetan barrena eramango gaituzte eta, batez ere, Euskal Herriko leku “berriak” ezagutuko ditugu edo, lehenago egonda bagaude, beste begi batzuekin ikusiko ditugu.

Santi Yaniz Euskal Herria goitik behera ibilita dago eta ondo baino hobeto ezagutzen ditu hango eta hemengo bazterrak. Argazkilaria eta kazetaria, zazpi liburu argitaratu du Suarekin, tartean Euskal Herria Liburuak bildumako batzuk. Denei harrera beroa egin diete mendizaleek. “Rutas por calzadas” honetan bidarri zahar horiek banan-bana deskribatu ditu eta, jarraian, ibilbidea proposatu. Txango bakoitzak aldean dakartza fitxa teknikoa, mapa eta, jakina, Yanizen argazki zoragarriak. Euskal Herria Liburuak bilduman lehenengoz, dronetatik ateratako argazki zenitalak ageri dira liburu honetan.

This slideshow requires JavaScript.