“Paseos por los bosques más bellos de Navarra”, Nafarroako oihanen besarkada

Itzela da Nafarroako oihan-ondasuna, oparo isuria bere geografia zabalean barrena. Liburu berri honek, Paseos por los bosques más bellos de Navarra, 30 ibilbide proposatuko dizkigu zuhaiztien itzalpean egiteko. Mota guztietako arbolak izango ditugu bidaide, Larra aldeko mendi-pinuekin hasi eta gure ibai handienetako (Arga, Aragoi) ibarretako basoetan buka.

Nafarroako oihanen dibertsitatea, kalitatea eta hedadura zabala begi bistakoa da. Liburu honek horietako 30 aukeratu eta bertatik bertara ikustera eramango gaitu. Gehienak txango errazak dira, edonork egiteko modukoak, zuhaitzen abaroan tipi-tapa gozo ibiltzeko pentsatutakoak. Zain ditugu, adibidez, Kintoa, Aralar, Urbasa edo Belaguako pagadi bikainak, Sakana, Orgi (Ultzama) eta Basaburuko hariztiak, Beteluko artadi kantauriarra, Alkozko gaztainondoak, Urdazubiko baso atlantikkoa, Bidankoze, Eguesibar eta Leringo pinudiak, Mendaza eta Untzueko artadi lehorrak eta Aragon ibaiko ibarbasoak, Alesbes eta Azkoien artean. Eta, jakina, ez dugu ahaztu Euskal Herriko oihanetan oihanena, Iratiko pagadi-izeidia alegia.

Gainera, liburuak erreportaje bat dakar Nafarroako basoen eta mota guztietako ontzigintzaren arteko harremanaz.

Egilea Iñaki Vigor da, kazetaria eta mendizalea, Nafarroako geografia goitik behera ibilitakoa. Sua Edizioak-ekin, besteak beste, Mañaneras por Navarra eta Travesía de los mugarris argitaratuta dago.

Lerro hauuen azpian liburuko aurkibidea eta lagin txiki bat utzi dugu, Nafarroako oihan ederretan barrena ibili nahi baduzue. Gozatu!

Kondaira zaharren ibilbideak

Gure geografia kondaira zaharrez josita ageri da. Batzuk baso ospel, mendi lerden, harkaitz segail edo leize sakonei atxikita daude. Beste batzuk, berriz, gaztelu, etxe, baseliza edo megalitoei lotu zaizkie. Kondaira zaharren ibilbideak liburu berriak 26 ibilbide proposatzen dizkigu Euskal Herriko elezaharren oinatzen atzetik. Gure paisaia ederrenetako batzuetan zehar ibiliko gara, zazpi herrialdeetan barrena, antzinako sineskerak gidari.

Mitoak behialakoak izan daitezke, baina baita ez hain zaharrak ere. Horregatik liburu honetan denetarik aurkituko dugu: Mari jainkosa, jentilak, sorginak, lamiak, Erdi Aroko pasadizoak, XIX. mendeko Altzoko Handia… Horien atzetik ibilian-ibilian Euskal Herriko paraje ederrak bertatik bertara ezagutu ez ezik, gure sineskera zaharren unibertsoan ere murgilduko gara.

Liburuko proposamen guztietan, lehenengo, antzinako kontakizunaren berri ematen da eta, jarraian, egin beharreko ibilbidea deskribatzen da, ohi bezala, argazki, jakingarri praktiko eta mapa baten laguntzaz.

Josean Gil-Garcia Argotek osatu du liburua, hala testuak nola argazkiak. Eskarmentu handiko mendizalea izateaz gain, Euskal Herriko historia eta antzinako kondairak ondo ezagutzen ditu. Nahi duenak liburua zertan den jakin, lerroon azpian lagin bat utzi dugu eskuragarri. Ondo ibili!

“Parque natural de Valderejo y Valdegovía”, harribitxian ibiltzeko gida

Valderejoko parke naturala Arabako mendebaldeko muturrean dago, Burgosko ibarretan aihotz baten moduan barneratzen den lurraldean. Babestutako eremua 3.418,5 hektarea zabal da eta auzoan dauka, Burgos aldean, Montes Obarenes-San Zadornil parke naturala. Liburu honek, Parque natural de Valderejo y Valdegovía, Valderejoko parke naturalean barrena eramango gaitu, Purón ibaiak zizelkatutako haitzarte ospetsutik, oihan jorietatik eta tontor ikusgarrietatik nahieran ibil gaitezen. Eta, bide batez, alboko Gaubea [Valdegovía] ibarretako altxor harrigarriak ere (natura, artea, historia…) erakutsiko dizkigu.

Ura da nagusi Valderejoko parke naturalean. Purón ibaiak eta hari lotutako erreka sareak bazter ikusgarriak zizelkatu dituzte milurtez milurte. Horri lotu behar zaio trantsizio eremuan gaudela, atlantikotik eta mediterraneotik datozen eraginak nahasten direla, alegia. Horri esker, pagadi ederrak, pinudiak, artadiak, goialdeetako larreak, labore-sailak, ibaiertzeko basoak eta beste hamaika paisaia agertuko dira gure begien aurren oso kilometro gutxiko tarteetan.

Mar Ramirez kazetari eta mendi-gidariak hamasei ibilbide proposatu dizkigu Valderejoko parke naturalean barrena, baita alboko Montes Obarenes-San Zadornil parke naturaletik (Burgos) eta Gaubea ibarretik ere. Gaubean eremiten haitzuloak, gazteluak, erromatarren aurreko herriak eta mendizale gutxi dabilen tontorrak ditugu zain. Liburuko argazkiak Juan Carlos Muñoz trebeari zor zaizkio. Tartean dira inguru horretako faunaren irudi ikusgarriak.