Animalien loa, naturarekiko jakin-minaren pizgarri

Zergatik egiten dugu lo animaliok? Eta zertarako? Kontuan izan lo egitea arriskutsua dela animalia basatientzat, kanpoko ingurunearekin lotura galtzen baita lo gaudenean. Mota guztietako lo kuluxkak topatu daitezke animalion erreinuan: burmuin erdia lokartuta egiten direnak, zutik, etzanda, edo uretan murgilduta, hegan edo murtxikatzen den bitartean gertatzen direnak, segundo gutxitako lo-kuluxkak, edo sei hilabetekoak…. Ia animalia espezieak bezainbeste lo egiteko modu daude, eta batzuk benetan dira bitxiak. Jakin nahi duzu nola egiten dute lo animaliek? Has gaitezen bada, eta ez lorik hartu!

Adi Natura bildumako liburu honek, Irati Diez Virtoren testu zoragarriekin eta Maddi Astigarragaren ilustrazio liluragarriekin, umeen interesa piztu nahi du, naturarekiko eta, bereziki, animalia basatiekiko jakin-mina sustatu. Animalia horien eta haien ezaugarri harrigarrien berri izan ahala, irakurleak ere bere burua hobeto ezagutuko du eta, bide batez, ohartuko da noraino garen gizakiok naturaren partaide.

Nahi baduzue kuku bat egin liburuko orrialdeetan barrena, lerro hauen azpian lagin bat laga dugu. Gozatu!

“Zero azpitik (istorioak)”, Juan Vallejoren mendi ibilerak

Eskalatzaile gutxik eduki du horman zintzilik dagoela hogei bat metrotik behera erori eta bizirik ateratzeko zoria, are gutxiago horma hori Patagonian egonda, non laguntza arin jasotzeko aukerak oso txikiak baitira. Juan Vallejo (Gasteiz, 1970) onik atera zen, zauri larriekin bada ere: hezur-haustura ugari, pneumotoraxa, ebakuntzak, burdinak eta torlojuak gorputz osoan… eta eskalada gehiago ez egiteko boleto guztiak. Bizi ote liteke eskalatzailea hormara igo gabe, mendi altuetan ibili gabe?

Ohean etzanda, altxatu ezinik, Juanek istripuaren unera arte egidako ibilbidea errepasatu du, mendiak zain ote dituen jakin gabe. Pirinioak, Himalaia, Karakorum, Patagonia, Yosemite, Peru, Groenlandia… oroitzapen horietan daude, besteak beste, Juanito Oiarzabal, Alberto Zerain, Edurne Pasaban, Mikel Zabalza, Alberto Iñurrategi… hainbat eta hainbat lagun.

Ibilbide horretako gorengo uneak liburu honetan bildu ditu. Zero azpitik (istorioak) liburuak mendira eramango gaitu, mundu osoko mendietara, soka-lagun handiak ditugula, labar gosez, naturarekin bat egiteko gogoz. Istoriook Ramon Olasagastik ekarri ditu euskarara.

Bizitza bide bat da, eta batek daki hurrengo bihurgunearen ostean zer topatuko dugun.

Gorobel mendilerroko mapa berria kalean dago

Euskal Herriko mendilerro berezienetako baten mapa plazaratu berri du Sua Edizioak-ek 1:25.000 eskalan: Gorobel [Sálvada]. Gaztelako mesetako ertza Aiaraldeko ibarren gainean amiltzen den eremua paradisu naturala da, hala fauna nola landaredi aldetik altxor ugariren gordeleku, paisaiaz, ikuspegiz eta mendiz ederto hornituta dagoela ahaztu barik.

Mapa berriak Anguloko mendatetik (mendebaldean) Goiuriko ur-jauzirainoko (Urkabustaiz, ekialdean) tartea bildu du. Beraz, bertan ageri dira, besteak beste, Nerbioiko ur-jauzia eta Delikako arroila, Arrastaria ibar osoa (Delikaz gain, Tertanga, Artomaña eta Aloria), Urduña, Amurrio eta Aiarako hegoaldea, baita Burgosko Losa eta Mena ibarretako zenbait herri ere. Mendiei dagokienez, Urieta, Aro, Eskutxi, Ungino, Iturrigorri, Bedarbide, Txarlazo, Beratza/San Pedro eta Babio, ageri dira, besteak beste.

Mapak mendizaleen gustuko ibilbide proposamen sorta bat dakar: zazpi txango, lau zeharkaldi eta hamasei igoera. Mapa honetan goiz-pasa ederrak egiteko leku asko dago, Maroñoko urtegia, Santiago mendiko begiratokia eta Goiuriko ur-jauzia, esaterako.

Mapas Pirenaicos sailean ohi den bezala, Miguel Angulo kartografo adituak ondu du Gorobel mendilerroko mapa hau. Honekin batera, Andiako mendilerroko mapa berrargitaratu du Sua Edizioak-ek, eta Pirinioetako lau mapa gehiago plazaratu: Berguedà eta Alta Ribagorça (Katalunia) eta Bielsa eta Valle de Tena (Aragoi).