Nafarroako Natur Mirariak, gozamen hutsa

00_MARAVILLAS_NAVARRA(cubierta).indd

Sorginduko gaituen liburua da Nafarroako Natur Mirariak-Maravillas Naturales de Navarra, Sua Edizioak-ek egunotan argitaratu duen liburu elebidun zoragarria. Bertan bildu ditu, Santi Yanizen testuen eta argazkien bidez, Nafarroako natur ondareko alerik preziatuenak. Bardeetako lur elkorretatik hasi eta Biduze ibai emaritsuraino, eta Azueloko haitzetatik Larrako alpetar eremuraino.

Ozen eta argi esan du egileak berak liburuaren aitzinsolasean: Nafarroa paregabea da paisaia sorta itzelari esker. Kilometro gutxitan igarotzen da ordeka nabarretatik muino berdeetara eta bertatik zuriz janzten diren haitz garaietara. Libururako 34 paraje aukeratu dira, esaten dugunaren erakusgarri. Argazkiak ikusita zalantza guztiak uxatuko ditugu, leku guzti horien edertasuna barra-barra zabaltzen dute eta.

Liburuko orrialdeetan barrena Larraun bezalako ibai bihurriak agertuko zaizkigu, edo Aritzakun eta Urritzate bezalako ibar ahaztuak, Mueseko monolitoen gisako harrizko eskulturak… Eta, jakina, natur mirari ezagun guztiak: Iratiko oihana, Urederrako iturburua, Bertizko Jaurerria, Belagua eta Larra, Bardeetako basamortua, Arbaiungo Atea…

Argazkiekin batera eremu bakoitzeko arima zizelkatzen duten testuak idatzi ditu Santi Yanizek. Liburua ele bitan dator, euskaraz eta gaztelaniaz.

This slideshow requires JavaScript.

Sarrioak itzuli dira Iratiko ipar isurialdera

paulhermansGemse01

Sarrioak mendi garaietako haitzetan. Argazkia: CC BY Paul Hermans. 

Otsailean zazpi sarrio askatu zituzten Harsüdürrako mendietan, Iratiko Oihanaren ipar ekialdean, Zuberoa eta Nafarroa Behereko lurretan. Pirinioetako Parke Nazionaletik ekarri zituzten eta handik helduko dira beste batzuk ere, aurten hogei sarrio inguru horretan jare utzi arte. Helburua da inguru horretan sarrio multzo egonkorra sortzea, biodibertsitatea aberasteko, turistek gertutik ikusi ahal izatea eta, aurrerago, 70 aletik gora dagoenean, ehiza kontrolatua egitea.

Sarrioak PirinioetakoParke Nazionaleko Biarnoko ibarretatik datoz, zehazki esanda, Aspe eta Ossau ibarretatik, eta Altzai, Lakarri eta Mendibe udalerrietako eremuetan askatu dituzte, Nafarroa Beherea eta Zuberoa artean. Operazioa ehiztarien federazioak gauzatu du, Leader Pays Basque programaren finantzazioaz. Otsailean har bi eta bost eme askatu zituzten. Lepokoa eta GPS seinalea emititzen duen gailu bana jarri zieten.

Pirinioetan sarrioaren (rupicabra pyrenaica) mendebaldeko muga Belaguako goialdeetako haitzetan dago (Nafarroa). Espezie ezaugarri hori 1960ko hamarkadaren amaieran desagertu zen Zuberoa eta Nafarroa Behereko mendietatik, ehizaren ondorioz.

Los sarrios vuelven a la vertiente norte de Irati

paulhermansGemse01

Sarrios en un peñascal de alta montaña. Fotografía: CC BY Paul Hermans.

Siete sarrios procedentes del Parque Nacional de los Pirineos fueron reintroducidos en febrero en los alrededores del macizo de Harsüdürra (Escaliers), en el extremo noreste de la selva de Irati, en territorio de Zuberoa y Nafarroa Beherea. La operación, que contempla trasladar un total de veinte ejemplares este año, busca crear una población estable en esa zona que refuerce la biodiversidad, permita su observación turística y, en el futuro, haga viables prácticas cinegéticas limitadas.

Los sarrios proceden de zonas bearnesas encuadradas dentro del Parque Nacional de los Pirineos, en concreto de los valles de Aspe y Ossau, y se han soltado en los términos municipales de Altzai, Lakarri y Mendibe, en Zuberoa y Nafarroa Beherea. La operación ha corrido a cargo de la federación de cazadores y ha contado con financiación del programa Leader Pays Basque. En febrero se liberaron dos machos y cinco hembras que fueron equipados con un collar y un emisor de señal de GPS, para su posterior seguimiento.

En la actualidad el límite occidental pirenaico del sarrio o rebeco (rupicabra rupicabra) se halla en los riscos de altura de la zona de Belagua (Nafarroa). Esta especie emblemática del Pirineo desapareció de las montañas de Zuberoa y Nafarroa Beherea a finales de los años 60 víctima de la presión cinegética.