“Pueblos de Bizkaia con encanto”, Bizkaiari xarma dario

EH35_PUEBLOS BIZKAIA

Mende eta erdia joan da norbaitek burutazio xelebrea eduki zuenetik. Orduan egin eta argitaratu baitzuen Bizkaiko herrien gidaliburua Juan Bautista Eustakio Delmas inprimatzaileak. Berak ondutako “Guía histórico-descriptiva del viajero del Señorío de Vizcaya” 1864an atera zen salgai. Gida goiztar hartan Bizkaiko herri guztiak deskribatu zituen eta bertara joan nahi zutenentzako aholkuak jaso zituen.

“Pueblos de Bizkaia con encanto” bidaia-liburuen tradizio horretan txertaturik sortu da. Izan ere, Bizkaiko 25 herriren edertasunak zehatz-mehatz islatzeaz gain, haietako bakoitzaren nortasunaren gakoak eman ditu. Eta, zer esanik ez, herri horietan eta inguruetan gozatzeko moduko ibilbideak proposatu ditu.

Gidaliburuko herrietako asko bizkaitarren eta itsasoaren arteko harreman estuaren ondorioz sortu ziren. Ontziak babesteko moduko kostaldeko zoko-moko guztiak, baita zeregin hori ozta-ozta bete dutenak ere, portu bihurtu zituzten eta lekuan lekuko kaien ondoan herri arrantzaleak jaio ziren. Beste herri batzuk Behe Erdi Aroko hiribilduak dira, merkataritzari begira sortuak eta kalea izateko eratuak. Ez dira falta baserriz, errotaz eta olaz zipriztindutako ibar berdeak. Eta, gainera, liburuak gorde ditu meatzarien herriak, Gaztelako mugako hiri aduanadunak, eta hiribildu izatera heldu ez ziren herriguneak.

Zerrenda horretako guztiak naturari eta mendez mende eta belaunez belaun jarraipena eman dioten gizon-emakumeei zor dizkiegu. Denek egiten dute Bizkaia eder.

Liburuko 25 herriotan Javi Pascual ibili zaigu gidari. Ondo baino hobeto ezagutzen du Bizkaia, bazter guztietan barrena sarritan ibilita dago eta. Gainera, herrialdea aldatzen ikusi du azken 30 urtez Sua Edizioak argitaletxeko zuzendari aritu izanak eskaini dion begiraleku paregabetik. Bere ahaleginari esker, liburu eder honek orain dela 150 urte Delmasek ireki zuen bidetik eramango gaitu.

This slideshow requires JavaScript.

“Pueblos de Navarra con encanto”, Nafarroaren xarma

eh31_navarrapueblos

Xarma norberak sentitu behar du. Ez da unibertsala. Euskal Herria Liburuak bildumako ale berrirako –“Pueblos de Navarra con encanto”– herri ederren zerrenda egiterakoan baieztatu dugu. Hasieran, herri sorta handia atera zaigu, mota guztietako aleekin, hala lurraldez nola ezaugarriz. Denetarikoa, Nafarroa ere horrelakoa baita. Nafarroa, arragoa, idatzi eta kantatu zuen Xabier Letek, gogoan zituela, besteak beste, mortuak eta oihanak, mendi garaiak eta behealdeko ordokiak.

Liburuak mugatuta daudenez gero, guk 34 herri aukeratu ditugu. Baina, horien artean ere, denetarik dago. Ebro ibaia hurbiletik begiratzen dioten herriak eta Pirinioetako ibarretakoak, Urumea edo Leitzarango ibar lanbrotsuetan altxatzen direnak eta Aragoa ibaiaren ibilkera sosegatua zelatatzen dutenak. Xarma handikoak, Otsagabia edo Zugarramurdi kasu, betiko klasikoak (Izaba, Erriberri, Elizondo…), eta ale ttipi eta ezezagunak, Galipentzu, Torralba edo Arantza bezalakoak.

Horiek oro, xehetasun handiz deskribatuta datoz, argazki ederrez hornituta, aldean jakingarriak eta ibilbide proposamena dakartzatela. Herri berdeak, herri horiak eta herri zuriak. Guztiak, eder. Guztiak, gure esku.

This slideshow requires JavaScript.

“Guía de los pueblos amurallados”, gure iraganaldiko harrien xarma

13 AMURALLADOStxiki

Euskal Herria Liburuak bildumak izenburu berritzaileaz ekin dio 2016ari. Izan ere, “Guía de los pueblos amurallados” (herri harresidunen gidaliburua) liburuak ez dauka kasik aurrekaririk gurean. Gidaliburu horretan harresia gorde duten 28 herri bildu eta deskribatu dituzte. Gainera, antzinako zerketako atalen bat zutik duten beste 30en baten berri ere eman dute, laburrago.

Euskal Herrian ez dago mundu mailan ospetsuak diren Dubrovnik, Carcassone edo Avilaren parekorik. Baina badira gurean herri harresidun asko, zein bere ezaugarriekin: hiriburu handiak (Iruñea), herrixka gotorrak (Salinillas de Buradón, Torralba del Río), erromatar aroko harresiak (Erriberri), Erdi Arokoak (Agurain, Artaxoa) edo Vauban ingeniari ospetsuak diseinatutakoak (Baiona).

Gidaliburu honetan harresi bakoitzaren historia eta bilakaera jaso dute, baita gertakizun garrantzitsuenen edo harrigarrienen berri eman ere. Beste atal batean, zerkaren gaur egungo egoera zertan den azaldu eta bisitatzeko ibilbidea proposatu du. Gainera, harresia planoan kokatu eta argazkiak erantsi dituzte. Azkenik, hiztegi labur bat ere atxiki diote liburuari, arkitektura militarraren berben esanahia azaltzeko.

“Guía de los pueblos amurallados” liburuaren bidez hedabideetan gutxitan azaltzen diren herri txiki zoragarriak aurkituko ditugu, ezagutzen ditugun beste batzuk bestela ikusiko ditugu, gure iraganaldiko pasarte kitzikagarriekin minberatuko gara eta gure ondarearen harribitxietan barrena gozatuko dugu, antzina gerla tokiak izan zirenak gaur egun, kasu batzuetan behintzat, elkarbizitzarako eta aisialdirako eremu gustagarri eta baketsuak bilakatu baitira.

Liburuaren egilea Hektor Ortega da, Sua argitaletxeko editorea. Bidaia gidaliburuak eta “Euskal Herria. Historia, paisaia, kultura” liburua idatzi ditu, besteak beste. Historia gaiez sarri jardun du, hala argitalpen dibulgatiboetan nola espezializatuetan.