Gutako zenbatek daki lerro hauen gainean ageri den gaztelu ederraren berri? Eta nor egon da bertan? Euskal Herria bildumako liburu berriak gaztelu eta jauregi sorta xarmagarri eta harrigarria jarri digu begien aurrean. Izan ere, ondare horretako zati handi bat, zergatik ez dakigula, oraindik ere erabat ezezaguna da euskal herritar askorentzat.

Berrehun orrialdeetan, Castillos y palacios. Planes por sus alrededores liburuak gotorleku horien bilakaera jaso du, hasi Erdi Aroko errege eta jaunen gazteluetatik eta XX. mendearen hasierako forteekin amaitu. Egileak, Javi Pascualek, gaztelu bakoitzaren ibilbide historikoa marraztu, gaur egungo bisitaren kronika egin eta inguruetan mendi, natura edo kultura arloko txango edo planak proposatu ditu.

Orotara mila urtean eraikitako hogeita hiru gaztelu bisitatu ditu, zazpi herrialdeetan barrena. Liburuak Erdi Aroko gazteluak dakartza (Maule, Baiona, Cortes edo Donostia), Aro Modernoko zitadelak (Donibane Garazi, Iruñea), XIX. mendeko gotorleku historizistak (Butroe, Abadia) eta XX. mende hasieran amaitu zuten Oiartzungo trintxera eremuko forte sorta. Alegia milagarren urtearen bueltan abiatu eta 1900 urte ingururaino helduko gara gaztelurik gaztelu ibiliz. Gainera, eranskin bat ere badakar eskutada bat gaztelu gehiagorekin eta Artaxoako Zerkoaren aipamen bereziarekin.

Hau Javi Pascual Otaloraren bosgarren liburua da, denak Euskal Herria bildumanaren baitan. Hona hemen aurrekoaka: La gran ruta de los faros (2023), Excursiones por riberas de ríos (2021), Pueblos de Araba con encanto (2020) y Pueblos de Bizkaia con encanto (2019).