“Cañadas y senderos de pastores”, otra forma de subir al monte

Hay muchas formas y caminos para subir al monte. En el libro Cañadas y senderos de pastores, de la colección Euskal Herria Liburuak, Txusma Perez Azaceta y Sara Carte Moriones han elegido como compañeros de viaje a los pastores y sus rebaños. Nos invitan a recorrer las cañadas pastoriles que, antes y ahora, conducen hasta los pastos de las zonas altas. Una forma distinta de subir y disfrutar del monte y, además, una oportunidad para conocer más sobre la rica cultura pastoril del país.

En total, los autores han reunido veinticinco rutas que permiten ascender a una treintena de cimas. Pero si las cumbres son importantes, no lo son menos todos los parajes que cruzaremos en el camino. Parajes y paisajes que ha moldeado la propia actividad ganadera durante siglos: pastos, bosques, dólmenes, apriscos, bordas, seles… Y como complemento de las rutas por senderos de pastores, los autores han añadido un conjunto de propuestas para conocer mejor la actividad y la cultura pastoril. Y, por qué no, para probar los ricos quesos del país.

Txusma Perez Azaceta y Sara Carte Moriones han conformado en este libro una magnífica parrilla de rutas, desde la comarca alavesa de Aiaraldea y el monte Ganekogorta hasta la navarra sierra de Andia. Entre ambos extremos se extienden algunas de las zonas pastoriles por excelencia de Euskal Herria, como Gorbeia, Urkiola, Aizkorri, Entzia, Aralar y Urbasa. Ondo ibili!

“Cañadas y senderos de pastores”, artzain-bideetatik gora

Mendira joateko modu eta bide asko daude. Cañadas y senderos de pastores liburuan, Txusma Perez Azaceta eta Sara Carte Morionesek artzainak eta artaldeak hautatu dituzte bidelagun. Antzinean bezala gaur egun ere erabiltzen dituzten bideetan gora egitera gonbidatzen gaituzte. Mendiaz gozatu eta, gainera, artzain kulturaren ondare joria eta gaur egungo errealitatea bertatik bertara ezagutzeko parada izango dugu.

Orotara, hogeita bost ibilbide bildu dituzte egileok liburu honetan, hogeita hamarren bat gailur egiteko asmoz. Baina tontorrak bezain inportanteak dira bidean aurkituko ditugunak. Izan ere, zeharkatuko ditugun parajeak, hein handi batean, artzaintzak moldatu ditu: larreak, oihanak, trikuharriak, sarobeak, kaiolarrak eta kortak… Abelbideotan barrena egingo ditugun txango eta igoeren osagarri, egileok plan sorta ederra erantsi diote liburuari artzain kulturaz behar bezala janzteko, baita gazta gozoa dastatzeko ere, zergatik ez.

Txusma Perez Azaceta eta Sara Carte Morionesek proposamen sorta bikaina osatu dute, Aiaraldea eta Ganekogortatik Andiaraino. Tartean dira artzain-kulturaren eremu gorenak diren Gorbeia, Urkiola, Aizkorri, Entzia, Aralar eta Urbasa. Ondo ibili!

Euskal Herria, en furgo

Se echaba de menos un libro como éste. Desde hace tiempo. Una guía para recorrer Euskal Herria de punta a punta en furgoneta. Por eso, ya está aquí Rutas para conocer Euskal Herria. Los mejores itinerarios en camper, de Nagore Lizarralde y Arkaitz Apalategi. Veinticinco rutas por los siete territorios para descubrir kilómetro a kilómetro los pequeños y grandes tesoros de cada comarca.

El libro propone cinco rutas por cada uno de los territorios al sur de la muga: Nafarroa, Araba, Bizkaia y Gipuzkoa. Y dedica otros cinco más a Iparralde. Las principales capitales (Iruñea, Gasteiz, Bilbo, Baiona y Donostia) se llevan uno cada una. Y, por supuesto, mientras rodamos kilómetros con nuestra furgo veremos una sucesión de comarcas, a cada cual más bella: prácticamente toda la costa (desde Baiona hasta Muskiz), Rioja Alavesa, el Pirineo navarro, el Goierri, Nafarroa Beherea, la Ribera…

La guía se presenta bien surtida de fotografías, mapas de carreteras, descripciones y datos. Los autores también han incluido propuestas sobre dónde aparcar, dónde dormir con la furgoneta o dónde abastecernos en zonas con pocos servicios. Y se han incluido códigos QR para la localización exacta de las áreas para autocaravanas. Muy práctico.

Nagore Lizarralde y Arkaitz Apalategi son unos experimentados viajeros en camper. Dan cuenta de sus viajes en el blog ehfurgo.eus. Ahora han dado el salto al papel y el resultado es magnífico. También se ha publicado en euskera: Euskal Herria furgonetaz. Ibilbiderik onenak.